Scrapie

Het gaat om 2 schapen uit Frankrijk en één uit Cyprus. De eerste tests wezen op een BSE-achtig patroon. Vervolgtesten, die slechts voor een deel konden worden uitgevoerd, gaven aan dat het niet om BSE gaat. Daarom wordt nader onderzoek uitgevoerd om BSE uit te kunnen sluiten. Dit onderzoek duurt 12 tot 18 maanden. Alle 3 de monsters lijken te passen in een nog onbekende categorie (geen BSE, klassieke scrapie of atypische scrapie), die eerder gevonden is bij gevallen in Frankrijk in 1996 en in Groot-Brittannie in 2004.

Uitslag van het refentie laboratorium ->

De Europese Commissie vraagt om nader onderzoek van de ongewone TSE-gevallen en geeft aan dat de volksgezondheid niet in het geding is. Verder zal de EC het TSE-bewakingsprogramma (TSE-tests) mogelijk intensiveren. De EFSA is gevraagd om sneller te komen met de beoordelingen van het BSE-risico bij schapen en het scrapiefokprogramma.

Persbericht van de Europese Commisie ->

Memo met toelichting door de Europese Commissie ->

In het tijdschrijft 'Veterinary Research' is een artikel verschenen waarin de stand van zaken van het Engelse National Scrapie Plan wordt beschreven. Het ARR allel percentage van ramlammeren is gestegen van 50,4% in 2002 naar 68,8% in 2006. Het percentage van het gevoelige VRQ allel is gedaald van 3,0% in 2002 naar 1,2% in 2006.

Het artikel gaat ook in op de mogelijke gevaren en de grenzen van een scrapiefokprogramma. Een populatie met een homogeen PrP genotype (ARR/ARR) zou kwetsbaar kunnen worden voor een vorm van scrapie die zich heeft aangepast aan dit genotype. Een goed eindpunt van het fokprogramma zou een situatie zijn, waarin de gevoelige allelen (VRQ) tot een lage frequentie zijn teruggebracht, terwijl er een goede mix van andere allelen over zou blijven.

In tegenstelling tot Engeland heeft in Nederland geen enkele wetenschapper deze zorg uitgesproken.

'Progress and limits of PrP gene selection policy', Michael Dawson, Richard C. Moore, Stephen C. Bishop ->

Het PVV is onlangs weer een campagne gestart die vooral gericht is op het doorfokken naar een uniforme ARR/ARR populatie, die resistent zou zijn tegen scrapie. Er is een folder verspreid met de geruststellende titel “Scrapie wegfokken zonder risico's”. De folder bevat een advies van de Animal Sciences Group (ASG) van de Universiteit van Wageningen waarin wordt aangegeven op welke wijze het risico van inteelt door een te strenge selectie op ARR in een kleine populatie kan worden voorkomen. Als ieder stamboek en iedere schapenhouder dit advies zou opvolgen dan zou er uiteindelijk een uniforme ARR/ARR populatie ontstaan.

Volgens de huidige internationale wetenschappelijke inzichten is deze aanpak achterhaald. ARR/ARR schapen kunnen atypische scrapie krijgen. Daarnaast zouden door adaptatie nieuwe TSE ziekteverwekkers kunnen ontstaan die juist op ARR/ARR schapen aangrijpen. Fokken op 100% ARR/ARR is dus geen duurzame oplossing en potentieel gevaarlijk. Het motto van de PVV campagne ‘Scrapie wegfokken zonder risico’s” is daarom misleidend. In een recente publicatie van de Britse National Scrapie Plan commissie wordt nadrukkelijk gesteld dat altijd een bepaalde variatie van het prion eiwit gen bewaard moet blijven. 

Welke aanpak brengt dan minder risico's met zich mee?
Al jarenlang zien wij in Nederland dat ruim 80% van de gevallen van klassieke scrapie wordt gevonden bij schapen met een VRQ-allel. De genetische gevoeligheid voor klassieke scrapie kan dus drastisch worden verminderd door het VRQ allel weg te fokken. Door alleen het VRQ allel weg te fokken blijft de oorspronkelijke diversiteit van het prion eiwit gen vrijwel geheel behouden en wordt de kwetsbaarheid van een uniforme ARR/ARR populatie voor nieuwe ziekteverwekkers vermeden. De SEAC, een wetenschappelijk adviesorgaan van het Britse ministerie van LNV, adviseert deze aanpak.

PVV folder 'Scrapie wegfokken zonder risico's'->

In augustus 2007 hebben alle schapenhouders een brief van het ministerie van LNV ontvangen waarin een nieuwe bestrijdingsaanpak in het geval van een scrapiebesmetting wordt aangekondigd. Als in de afgelopen drie jaren niet met ARR/ARR rammen is gefokt dan zouden alle dieren geslacht moeten worden en de houder zou de extra kosten van de TSE testen moeten betalen. Deze brief is inmiddels achterhaald.

De Franse Staat heeft de nieuwe bestrijdingsaanpak bij het Europese Hof van Justitie aangevochten en is in het gelijk gesteld. In het kort komt het erop neer dat de TSE test niet voldoende betrouwbaar is om schapen, die afkomstig zijn van een met klassieke scrapie besmet bedrijf, na een gunstige testuitslag toch in de voedselketen terecht te laten komen. In vroege stadia van de ziekte bevinden de besmette prionen zich op andere plaatsen in het lichaam dan de plaats waar het monster voor de test wordt genomen. Hierdoor ontstaan vals negatieve testuitslagen (dier is ziek terwijl test zegt dat dier niet ziek is) Op grond van het voorzorgprincipe was de rechter van mening dat alle gevoelige dieren (= niet enkel of dubbel ARR) van een besmet bedrijf geruimd moeten worden. Het gaat hier om een voorlopige uitspraak, die echter wel rechtskracht heeft. De definitieve uitspraak zal nog minstens een jaar op zich laten wachten.

Door deze uitspraak is de aanpak van besmette bedrijven weer zoals hij was. Als er bij een schaap klassieke scrapie wordt vastgesteld, dan wordt vervolgens van alle schapen van het bedrijf het genotype bepaald. Alle dieren die niet enkel of dubbel ARR zijn worden vervolgens geruimd. De kosten van het genotyperen, het ruimen en een vergoeding voor de geruimde dieren worden vanuit het Diergezondheidsfonds betaald. Al met al is er niets veranderd, alleen de rammenverordening is vervallen.

Het ministerie van LNV heeft de Tweede Kamer hierover ingelicht maar vond het niet nodig om ook de schapenhouders, net als afgelopen augustus, middels een brief te informeren.

Brief van minister van LNV aan Tweede Kamer ->

Het ministerie van LNV heeft alle schapenhouders een brief gestuurd waarin zij worden geïnformeerd over de intrekking van de rammenverordening en de nieuwe scrapiebestrijding. Lees hier ->. Er wordt gewezen op een financieel risico dat verbonden is aan de keuze voor een 'scrapie-gevoelige' ram zonder dit risico nader te specificeren. Door deze specificatie achterwege te laten wordt een sfeer van angst gecreëerd. Nu het middel van de wettelijke dwang is vervallen, blijft LNV het extreme ARR fokprogramma propageren door het verspreiden van desinformatie. De informatie is immers:

a) onjuist (atypische scrapie is zeldzaam)
b) misleidend (ARR/ARR is resistent) en
c) onvolledig (de risico's van een uniforme ARR/ARR populatie worden verzwegen en het alternatief van een fokprogramma gericht op de eliminatie van VRQ wordt niet genoemd)

Het Platform voor de Kleinschalige Schapen- en Geitenhouders heeft middels een brief om opheldering gevraagd. Lees hier ->

Enkele leden van de vaste Tweede Kamer commissie van LNV hebben vragen gesteld naar aanleiding van het intrekken van de rammenverordening. Lees hier ->.

Wij hebben ook zelf deze vragen beantwoord. Lees hier ->.
Uiteraard zijn wij benieuwd naar de verschillen tussen onze antwoorden en de antwoorden die de minister van LNV zal geven. Wij hopen dat de Tweede Kamer leden zich inhoudelijk in de zaak zullen verdiepen en zullen ingrijpen.

Tot nu toe golden ARR/ARR schapen als resistent tegen klassieke scrapie omdat zowel in natuurlijke als in experimentele omstandigheden nog nooit een bevestigd geval van klassieke scrapie bij een ARR/ARR schaap is gevonden. Dit idee is nu achterhaald. In een artikel, dat in augustus 2007 gepubliceerd zal worden in 'Emerging Infectious Diseases', worden 2 natuurlijke gevallen van klassieke scrapie bij ARR/ARR schapen beschreven. Het artikel is online beschikbaar: lees hier ->.

Minister Verburg heeft in een brief aan de Tweede Kamer aangekondigd dat de rammenverordening komt te vervallen. Dat is het goede nieuws. [lees hier]

De minister verwacht dat door het nieuwe bestrijdingsbeleid de schapenhouders zodanig gestimuleerd worden om ARR/ARR rammen in te blijven zetten dat een wettelijke verplichting niet meer nodig is.

In de brief gaat de minister volledig voorbij aan de recente wetenschappelijke ontwikkelingen die grote vraagtekens zetten bij het eenzijdig fokken op ARR/ARR. Niet voor niets heeft geen enkel ander EU land het extreme Nederlandse fokprogramma gevolgd. Het beleid van LNV is zelfs in strijd met het EFSA advies dat waarschuwt voor het permanent en onomkeerbaar uitroeien van de genetische variatie van het prion eiwit gen omdat dat zou kunnen leiden tot problemen in de toekomst als nu nog onbekende TSE ziekteverwekkers voor zouden komen. Door jaar in jaar uit alleen ARR/ARR rammen in te zetten, wat de minister voorstaat, gaat deze diversiteit verloren. Het beleid van de minister is kortzichtig. Het is slechts gericht op geldelijke besparingen op korte termijn en zelfs gevaarlijk.